نارسایی مزمن وریدی چه بیماری است؟

نارسایی مزمن وریدی (Chronic Venous Insufficiency یا CVI) یکی از شایع‌ترین بیماری‌های عروقی است که در آن خون به‌درستی از پاها به سمت قلب بازنمی‌گردد. در این وضعیت، دریچه‌های داخل وریدها عملکرد طبیعی خود را از دست می‌دهند و باعث تجمع خون در پاها می‌شوند. این اختلال در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند منجر به تورم مزمن، تغییرات پوستی، درد و حتی زخم‌های وریدی شود.

با توجه به سبک زندگی کم‌تحرک، چاقی و بالا رفتن سن جمعیت، شیوع این بیماری در سال‌های اخیر رو به افزایش بوده است. اطلاع از علائم و عوامل خطر می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت بیماری داشته باشد.

جهت مشاوره با پزشک فرم زیر را پر کنید.

علل ایجاد نارسایی مزمن وریدی

عوامل متعددی می‌توانند در بروز این بیماری نقش داشته باشند. مهم‌ترین علل عبارت‌اند از:

• سابقه خانوادگی بیماری‌های وریدی
• افزایش سن
• چاقی و اضافه وزن
• بارداری‌های متعدد
• ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت
• سابقه لخته خون در وریدهای عمقی (DVT)
• کم‌تحرکی
• آسیب‌های قبلی پاها

مطالعات نشان داده‌اند که اختلال در عملکرد دریچه‌های وریدی و همچنین انسداد مسیر جریان خون، مهم‌ترین علت ایجاد این بیماری هستند.

شش مرحله شایع CVI (نارسایی مزمن وریدی)

اگرچه این مراحل در هر فرد کمی متفاوت است، اما شش مجموعه علائم زیر، در اغلب بیماران ظاهر می شوند، به طوری که می توانیم آن ها را به عنوان “مراحل” قابل پیش بینی بیماری دسته بندی کنیم.

• مرحله یک – رگ های عنکبوتی. وجود رگ های کوچک و به رنگ بنفش مایل به قرمز، که در پاها، مچ پا، گردن، صورت و سایر مناطق قابل مشاهده هستند، لزوماً به رگ های واریسی مربوط نیستند ولی ناشی از CVI زمینه ای می باشند. این موارد، در زنان بیشتر از مردان رخ می دهد.
• مرحله دو – رگ های واریسی بزرگ و طنابی شکل. وجود این رگ های متورم، در بسیاری از موارد نشانه “مرحله یک” بیماری هستند، زیرا همانطور که گفته شد، لزوماً به معنای ابتلا به رگ های عنکبوتی نیستند. در این مرحله، مردم اغلب برای اولین بار از ابتلا به بیماری وریدی مطلع می شوند. تورم رگ، ممکن است با خارش، سوزش یا بی حسی در امتداد رگ ها و خستگی، ضعف یا درد در پا ها همراه باشند. مرحله دو، بهترین زمان برای درمان این وضعیت است.
• مرحله سه – ادم (تورم)، بدون تغییرات پوستی. در این مرحله تورم ساق و مچ پا افزایش می یابد زیرا CVI، توانایی سیستم گردش خون در جذب مجدد مایعات را مختل کرده است. افزایش حجم ماهیچه ها، ممکن است به بهبود این وضعیت کمک کند، اما بیماری را درمان نمی نماید و تورم را چندان کاهش نمی دهد.
• مرحله چهارم – تغییرات رنگ و بافت پوست. با پیشرفت بیماری، احتقان وریدی و گردش خون ضعیف می تواند منجر به تغییر در رنگ و بافت پوست شود. پوست پا می تواند به رنگ قهوه ای مایل به قرمز یا سفید درآید.
• مرحله پنجم – تغییرات پوستی همراه با زخم بهبود یافته. در این مرحله، ممکن است خراش یا آسیب های ایجاد شده روی پوست سفت، با درمان بهبود یابند و اغلب جای زخم روی آن باقی بماند.
• مرحله شش – تغییرات پوستی همراه با زخم فعال. در این مرحله، که مرحله نهایی CVI است، آسیب های پوستی و زخم های پا، حتی با معالجه بهبود نمی یابند و می توانند پاهای شما را به معنای واقعی کلمه، با زخم های باز و خونریزی بپوشانند.

علائم نارسایی مزمن وریدی

علائم بیماری معمولاً به‌تدریج ظاهر می‌شوند و در مراحل اولیه ممکن است خفیف باشند. با پیشرفت بیماری، شدت علائم افزایش می‌یابد. شایع‌ترین علائم شامل:

• احساس سنگینی پاها
• درد مبهم یا ضربان‌دار در ساق پا
• خستگی زودرس پاها
• تورم مچ و ساق پا
• گرفتگی عضلات به‌ویژه در شب
• خارش پوست
• واریس
• تغییر رنگ پوست به قهوه‌ای یا تیره
• ایجاد زخم‌های مزمن وریدی

احساس سنگینی، درد و تورم پا از نخستین نشانه‌های بیماری محسوب می‌شوند و معمولاً پس از ایستادن طولانی تشدید می‌شوند.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟

برخی افراد بیش از دیگران در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند:

• افراد بالای 50 سال
• زنان، به‌ویژه پس از بارداری
• افراد چاق
• کارمندانی که ساعات طولانی پشت میز می‌نشینند
• معلمان، جراحان و مشاغلی که نیازمند ایستادن طولانی هستند
• افرادی که سابقه ترومبوز ورید عمقی دارند

تشخیص نارسایی مزمن وریدی

این بیمار پیش از معاینه توسط بهترین متخصص قلب و عروق و انجام تصویر برداری قابل تشخیص است. مراحل تشخیص به شرح زیر است:

1. معاینه فیزیکی: پزشک وضعیت پوست، وجود تورم، واریس پا و تغییرات رنگی را بررسی می‌کند.

2. سونوگرافی داپلر یا داپلکس: مهم‌ترین روش تشخیصی بیماری محسوب می‌شود. این روش عملکرد دریچه‌های وریدی و میزان برگشت خون را بررسی می‌کند.

پیشگیری از نارسایی مزمن وریدی

اگرچه همه موارد بیماری قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت نکات زیر می‌تواند خطر ابتلا را کاهش دهد:

• پیاده‌روی روزانه
• کنترل وزن
• پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی
• استفاده از جوراب مخصوص در افراد مستعد
• ترک سیگار
• انجام حرکات کششی پا در طول روز

بیشتر بخوانید: درمان واریس با لیزر

جمع‌بندی

نارسایی مزمن وریدی یکی از بیماری‌های شایع عروقی است که به دلیل اختلال در عملکرد دریچه‌های وریدی یا انسداد جریان خون ایجاد می‌شود. این بیماری با علائمی مانند درد، سنگینی، تورم و تغییرات پوستی همراه است و در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به زخم‌های مزمن وریدی شود. خوشبختانه با تشخیص به‌موقع، اصلاح سبک زندگی و بهره‌گیری از روش‌های درمانی، امکان کنترل و درمان نارسایی مزمن وریدی وجود دارد.

سوالات متداول